Vandaag kreeg ik op mijn tekst ’Zelfacteerspiegebeeld’ de volgende anonieme reactie:
‘Dit had ik niet van je verwacht, ik vind het weinig kies. Stap over je ervaring heen en verwijder dit kwetsende bericht.’
Ik vind dat ieder recht heeft op zijn of haar mening. En dus ook om die te uiten. Dus ook deze reactie mag er zijn. Ik had wel liever gezien dat de persoon in kwestie deze mening niet anoniem zou hebben geplaatst, maar kenbaar zou hebben gemaakt vanuit welke rol hij of zij mij benadert. In mijn verhaal doe ik dat ook, ik leg uit waar ik vandaan kom: ik ben iemand die gestart is aan het toneelproject en er uitgestapt is. Van daaruit leg ik uit hoe ik de avond van de voorstelling beleefde. Vrijheid van meningsuiting is mij veel waard. In de oorspronkelijke tekst omschreef ik de dame die mij als speelster verving, waarbij ik uitlegde hoe extreem anders zij fysiek en in beweging op mij overkwam dan ik mijzelf ervaar. Een in vergelijking met mij erg grote vrouw met mannelijke trekken. Iets waar waarschijnlijk niemand omheen zou hebben gekund, als je haar en mij naast elkaar zou zetten. Iets dat naar mijn mening (en die van mijn mede-ex-speelster) niet paste bij Milena. Dat is mijn beleving van de zaken, geen feitelijk oordeel. Ik heb het ook in alle openheid geuit naar de regisseuse toe, toen ze mij vroeg wat ik ervan vond. Ik vertelde dat ik de voorstelling erg goed vond. Grote ontwikkeling zag bij de speelsters die ik wel al kende. En ik gaf aan dat Milena compleet anders was geworden dan ik me haar had voorgesteld en dat de dame die haar speelde wel een heel extreem ander type was dan ik, zo groot, fors en met zware stem. Met behoorlijke tegenzin heb ik de woorden die ik op mijn blog gebruikt heb om haar te beschrijven, veranderd. En nu ik het heb gewijzigd, voel ik alweer spijt. Want waarom zou ik mij in mijn beleving en uiting daarvan op mijn blog laten censureren door een ander? Iemand die niet eens het fatsoen heeft om zich met naam te noemen, terwijl ik vermoed dat hij/zij wel weet wie ik ben. Heb ik de dame in kwestie uitgescholden? Onwaarheden geuit? Nee. Ik heb mijn beleving geuit. Haar voorkomen beschreven. Geuit waar ik moeite mee had, vanuit een al gevormd beeld. Aangegeven hoe sneaky perceptie kan werken! Maar los daarvan. Wat als een recensent dezelfde zinnen had geschreven? Had de man of vrouw die mij nu op gebiedende wijs sommeert het bericht te verwijderen, de betreffende recensent dan ook anoniem en verwijtend laten weten dat hij/zij de recensie zou moeten rectificeren? Vast niet.
Trouwens, de woorden die de persoon in kwestie mogelijk als kwetsend zou kunnen hebben ervaren (voor mij een invulling, want hij/zij geeft niet aan wat hij/zij precies kwetsend en niet kies vindt) waren misschien wel ’kolenschoppen als handen’, ‘een stem als een vent’, ‘Milena is vrouwelijk, elegant, deze Milena is lomp’. Dit alles in vergelijking MET een beeld dat bij mij bestond. Toegegeven, het kan genuanceerder (en gecensureerder). Maar wat als ik dit nou zo zie? Gaat dat dan al te ver? Ik hoorde iemand naast me, die ik niet kende, ook zeggen dat de dame die Milena speelde nogal mannelijk en erg groot overkwam, niet vrouwelijk, dat het hem stoorde. Had ik het wel mogen schrijven als ik niet ex-speelster was? Het lijkt alsof degene die mij kritiek geeft over mijn tekst allerlei onderliggende gevoelens bij mij veronderstelt waardoor ik het nodig zou hebben om kritiek te uiten over de dame die Milena speelde? Daar moet ik tegenin gaan! Zo kinderachtig ben ik niet. Ik was oprecht benieuwd naar het stuk en heb oprecht genoten. Heb hele goede dingen gezien en minder goede dingen. Maar daar ging mijn tekst niet over, het was geen recensie. Mijn tekst ging over hoe gek perceptie kan werken en je beleving van een personage en toneelstuk kan kleuren.
En nu hoop ik maar dat mijn vermoeden niet klopt dat degene die mij sommeerde de tekst te verwijderen, bij de organisatie van Kafka’s Harem hoort. Dat zou ik namelijk pas kinderachtig vinden… Geloof in wat je maakt, sta er achter en als je een podium opgaat (of in de coulissen meekijkt), zul je altijd complimenten EN kritiek krijgen. Kun je daar niet tegen, stap dan niet deze wereld in. Ik heb persoonlijk naast positieve ook altijd negatieve kritieken over me heen gekregen over mijn podiummomenten. You win some, you loose some. En wat maakt het jou in hemelsnaam uit dat ik een ander beeld bij Milena heb en dit met grote verbazing verwoord? Word de voorstelling er minder van? Nee! Dus gun mij mijn beleving, zoals ik ook jou je beleving gun.
Interessant dit proces van een blog schrijven. Zelfcensuur en niet-zelfcensuur… waar trek je de grens?
november 10, 2007 at 8:26 pm
Ik kan me best voorstellen dat iemand die beschrijvingen kwetsend vindt. Maar dat is dan pech: je hebt het niet geschreven om te kwetsen, maar om een persoonlijk beleving duidelijk te maken. Het kwetsen is daarvan een onbedoeld gevolg. That’s all in the game bij de vrijheid van meningsuiting (je hebt wettelijk overigens ook het recht om mensen doelbewust te kwetsen, maar als beschaafd mens zou je dat niet moeten willen).
Het feit dat je je tekst toch hebt aangepast, vind ik je wel sieren. Je kunt heel principieel zijn en je op de vrijheid van meningsuiting blijven beroepen, maar waarom zou je geen compassie tonen, zelfs al vind je de manier waarop de ander haar kritiek uit niet zo fraai? Conflictvermijding lijkt tegenwoordig wel een vloek, maar ik vind het nog altijd een mooi streven. Bovendien: de strekking van je stuk is overeind gebleven, ook zonder ‘handen als kolenschoppen’.
Zie ook mijn reactie bij het gewraakte stuk zelf.
november 10, 2007 at 9:21 pm
Dank je wel Christiaan! Ik heb het inderdaad niet geschreven om te kwetsen. En of ik de dame in kwetsie gekwetst heb, weet ik niet eens. Heb namelijk niet het idee dat het de dame zelf is die de boze reactie stuurde, maar iemand van de organisatie. Maar goed, misschien voelt deze persoon zich indirect gekwetst?
Ik vermoed (hoop, op zijn minst) dat de dame zelf als actrice prima om kon gaan met mijn beschrijvingen.
Conflictvermijding als mechanisme is niet goed/prettig (als je niet anders ‘kunt’ en daardoor over je eigen grenzen heengaat), maar er in vrijheid naar streven is zeker mooi! En het verhaal bleef i.d.d. ook staan zonder de mogelijk gewraakte woorden (wat nog steeds maar een invulling van mijn kant is… Misschien viel de persoon wel over heel iets anders. Ach… ik maak me er verder niet druk om. Water under the bridge…)
november 11, 2007 at 12:49 am
Inderdaad, je moet uit automatisme conflicten vermijden, maar je kunt er wel bewust voor kiezen. Zouden meer mensen eens moeten uitproberen, vind ik.
Overigens heb ik zojuist op mijn weblog de hele bevolking van Almere gekwetst.
november 11, 2007 at 12:49 am
O shit, er is een ‘niet’ weggevallen: je moet het NIET uit automatisme doen!
november 20, 2007 at 4:25 pm
Wil me er niet bemoeien (is altijd het begin van een bemoeienis, zo ook hier), maar….
Het gaat in deze niet om wat je zegt, maar in welke rol je dat doet. Je kan als oud-trainer niet zeggen dat de huidige trainer er geen klap van begrijpt, jouw opvolger bij Lingo de woorden zo plat uitspreekt of jouw kip altijd veel smakelijker is dan die je nu van de gastvrouw voorgeschoteld krijgt. Je ex opbellen om hem/ haar te vertellen dat die nieuwe het volgens jou echt niet is…ook niet aan te raden. Je stelt ook nog dat, was je recensent, zou het dan [.....]. Maar feit is, je bent geen recensent, je bent de voorganger. Kortom, als geheel onbekende buitenstaander meng ik mij in deze discussie en dat mag, want ik ben een onbekende buitenstaander en dit is een openbaar blog (klint wel erg als een wc, maar goed). Blijft u verder uiten! X
november 20, 2007 at 4:58 pm
@ Pieter: Ten eerste. je hoeft je absoluut niet te verexcuseren voor het feit dat je reageert. Voel je vrij hierin. En onbekend, ach, je IP-adres is hier bekend, dus geheel onbekend ben je ook weer niet ;-).
Verder vind ik je woorden nogal stellig: ‘je kan niet…’. Dat is jouw mening en dat mag. Maar ik ben een andere mening toegedaan :-). ‘Ik kan’ dus wel… Verder heb ik niets gezegd over haar spel. Ik heb iets gezegd over de (type)castingkeuze van de regisseur en productiemensen. Die verraste mij enorm en nog steeds. Al vind ik het onderwerp inmiddels al een beetje oud nieuws… tijd voor interessantere teksten!
november 20, 2007 at 5:08 pm
Stellig? Ik ben niet stellig. Het is gewoon een feit dat ik niet stellig ben!!
november 20, 2007 at 9:10 pm
Ik ben het eigenlijk wel met Pieter eens. Ik had me niet gerealiseerd dat je woorden harder aankomen omdat jij ‘de voorganger’ bent. Maar zo werkt het wel. En Pieter zegt het misschien wat stellig, maar ik vind het duidelijk dat het gewoon zijn opvatting is.
Maar jij hebt ook gelijk, Dwaalaf: tijd voor interessantere teksten!
november 21, 2007 at 7:47 pm
Ik blijf het niet met jullie eens. Maar ook dat mag
november 21, 2007 at 7:58 pm
Leg mij nou eens uit waarom ik als opvolger voorzichtiger zou moeten zijn met mijn mening over de keuze voor een geheel ander type actrice? Als de verschillen zo groot zijn tussen voorganger en opvolger, mag je die verschillen dan niet aangeven? Zo mag een trainer van een voetbalploeg, waarbij voor zijn functie een bepaald karakter mens geschetst was, toch van zijn opvolger best zeggen dat deze een compleet ander karakter heeft en dat hij niet begrijpt hoe dat dan met elkaar te rijmen is..? Ik hoop juist dat als de situatie omgekeerd was, de dame voor mij dit ook gewoon mag en durft te melden. Iemand hoeft mij dan echt niet te beschermen en zachter aan te pakken puur en alleen omdat zij mijn opvolger is… raar soort niet oprecht zijn zou ik dat vinden. De voorbeelden die Pieter aanhaalt zijn deels appels en deels peren, in mijn opinie, dus verduidelijken het punt van discussie voor mij niet. Of kip lekker is of niet is niets feitelijks, dat is een kwestie van smaak. Of iemand al dan niet past binnen de schets die van een personage gemaakt is, da’s wel feitelijk. Ik zou me dit verschil wel hebben kunnen voorstellen als die schets veranderd zou zijn, maar dat is een andere situatie.
november 22, 2007 at 10:41 am
Kritiek van een voorganger komt al snel verbitterd over. Alsof je het niet objectief beoordeelt, maar door een venijnige bril: het kan niet zo zijn dat je opvolger net zo goed is of misschien wel beter dan jij. Voor jou geldt dat waarschijnlijk niet, maar dit is volgens mij wel hoe anderen jouw opmerkingen kunnen interpreteren. En als je dan ook woorden gebruikt als ‘lomp’ en ‘kolenschoppen’ dan versterk je de indruk dat je het uit rancune schrijft. Daarom is het tactischer om als voorganger in zulke situaties je mond houden; laat de kritiek maar aan anderen over.
Maar goed, zoals ik eerder schreef: je hebt het volste recht om te schrijven wat je wilt, en de reactie op jouw kritiek was zwaar overtrokken. Wat dat betreft hoef je het je niet aan te trekken: wie op een podium gaat staan, moet tegen een stootje kunnen. Maar misschien is het iets om in je achterhoofd te houden als je een volgende keer iets gaat zeggen over een opvolger in welke situatie dan ook.
december 13, 2007 at 10:09 pm
ik zou graag ook nog even een reactie willen plaatsen op bovenstaande discussie. Ik ben bezoeker geweest van het stuk Kafka’s Harem en was blij verrast met de professionaliteit van alle spelers. Ik heb de recensie van jou dan ook eerder gelezen en was ervan op de hoogte dat je deze moest bijstellen vanwege de kritiek die jij daar op hebt gekregen.
Nu doet het mij voorkomen dat je een bepaalde wrog koesterd over het feit dat jijzelf de rol niet kon vervullen. Daarbij vind ik dat jij wel degelijk met jou beschrijving veel verder gaat dan het “alleen” maar recenseren van het stuk.
Mijn mening is namelijk dat jij vanaf een afstand wel degelijk probeert iemand een naar gevoel te geven over haar uiterlijk en niet oordeelt over haar acteerkwaliteit. Omdat ik het stuk ook gezien heb, zie ik ook totaal niet in waarom jij op deze manier wilt oordelen over deze persoon. Ik kan mij daardoor ook helemaal vinden in het feit dat jij je geschreven stuk moest bijstellen. Op deze manier kritiek leveren op elkaar is naar mijn idee niet professioneel en ook totaal niet gepast. Ik denk dat jij je andersom net zo zou voelen als iemand over je spreekt alsof je niet van deze planeet bent. Ik moet zeggen dat ik Milena als een heel fijn persoon heb zien spelen, gebruikmakend van de ruimte en haar kracht als “grote” vrouw. Ik vraag me af of jij jou aanwezige uiterlijke kenmerken ook zo zou kunnen omzetten naar het spelen van zo’n sterke rol. Niks ten nadelen van jou. Ik uit alleen mijn mening.
Groeten.
Groeten
december 14, 2007 at 1:06 am
1) dank je wel voor je reactie.
2) ik heb geen uitspraak gedaan over de professionaliteit van de spelers, noch over hun acteerkwaliteiten, dat benadruk ik ook in mijn tekst.
3) ik ‘moest’ niets aan mijn tekst bijstellen.
4) ik heb geen recensie geschreven. Dat zou iets heel anders zijn dan mijn tekst.
5) wrog? Wrok ook niet. Dat is invulling. Bovendien een invulling over motieven bij iemand die je niet kent. Daar zou ik zelf voorzichtiger mee zijn. Over mijn uiterlijk mag je een mening hebben. Over mijn motieven ook, maar ze zo klakkeloos invullen zonder dat je me kent vind ik niet doordacht.
6) ik kan roepen wat ik wil, mensen zullen geloven wat ze willen geloven, maar dit zegt in dit geval dan meer over jou. Ik heb niet geprobeerd de speelster van Milena een naar gevoel te geven over haar uiterlijk. De enige die dit weet ben ik. Erover speculeren mag jij natuurlijk, maar beweer niet dat ik dat geprobeerd heb, want waar haal je die wijsheid vandaan? Ken je mij? De persoon die ik gezien heb (die Milena speelde) was geen lelijk persoon. Wat ik besproken heb is dat het TYPE (ooit gehoord van typecasting?) van een heel ander soort was dan het beeld dat IK van de regisseuse begrepen had dat Milena zou zijn. That’s all, niet meer, niet minder.
7) ik oordeel niet over de persoon, ik oordeel over het type speelster. Over de mens die de speelster is WEET ik niets, VOEL ik niets en ZEG ik niets.
8 ) professioneel: dit heeft naar mijn mening nog steeds niets met professionaliteit te maken. Ik verwacht nog steeds dat anderen MIJ ook aanspreken als ze het gevoel hebben dat ik naar hun mening niet pas binnen een geschetst beeld van een personage. Liever dat, dan dat ze dit voor zich houden en het wel denken. Maar dat ben ik. Ik had dit onderwerp liever live besproken met de speelster, maar zij had de avond waarop ik was komen kijken een groep mensen om zich heen die speciaal voor haar gekomen leken te zijn. Ik wilde me daar niet bij opdringen. Wel heb ik de regisseuse dus verteld dat ik vond dat deze Milena wel een heel andere Milena geworden was… Ik heb daar niet geheimzinnig over gedaan. Ik was benieuwd naar hoe dat beeld van Milena zich ontwikkeld had tot het beeld dat deze speelster qua type neerzette. Hier kreeg ik echter geen antwoord op.
9) ´alsof jij niet van deze planeet bent´, dat is wederom invulling. Dat zijn niet mijn woorden en als dat is wat ik op jou heb overgebracht, dan is dat jammer. Het is iets dat ik niet bedoeld heb.
10) Als je zonder verwachting over het type mens dat Milena zou zijn naar het stuk kijkt dan past deze speelster ook helemaal prima in deze rol. Zoals eerder gezegd, speelt ze ‘m prima! Daarover hoor je me dan ook (nog steeds) niet. En zeker weten heeft ze haar kracht als “grote” vrouw gebruikt in haar spel. Maar ze zet Milena wel compleet ANDERS neer dan hoe Milena in het script en de regie geschetst was. Het ENIGE dat ik in mijn blogpost heb beschreven is mijn verbazing over het verschil tussen deze 2 beelden: dat wat neergezet was in de regie en het script en het beeld dat ontstond in het stuk door een heel ander type persoon (qua uiterlijk/voorkomen). Niet meer, niet minder (nogmaals!).
Hierbij eindig ik van mijn kant de reacties op dit onderwerp. Ik val in herhaling en als mensen mij willen begrijpen, kunnen ze dit wel uit de huidige teksten en reacties halen. Als mensen me verkeerd willen begrijpen, kan dat ook. Ieder zijn keuze.